تبلیغات
ایرانیکا - ابهام در منشاء تنها قمر زمین

تجهیزات

آرشیو موضوعی

آخرین پست ها

اخبار خودرو

آرشیو

صفحات جانبی

لیست آخرین رویدادها

کتاب و نشریات

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

نمایشگاه ها | همایش ها | کنفرانس ها | سمینارها

سایت صنعت ایران

ابهام در منشاء تنها قمر زمین


هرچند سال گذشته مشخص شد كه ماه آب دارد، اما بررسی دوباره نمونه‌های جمع‌آوری شده در ماموریت‌های آپولو نشان داده كه زیر پوسته ماه نیز مرطوب است و منشاء شكل گیری ماه نمی‌تواند برخورد جسمی با زمین باشد.

 

محمود حاج‌زمان: لری تیلور همواره می‌گفت كه اگر زمانی در ماه آب پیدا شود، اسمش را عوض خواهد كرد! اما وی هیچ‌گاه انتظار نداشت كه تحقیقات خودش روزی این حقیقت را برملا كند.

 

 

به گزارش نیچر، سنگ‌شناس دانشگاه تنسی در اولین كنفرانس علوم سیاره‌ای و قمری كه در سال 1970 / 1349 برگزار شد، تنها 32 سال سن داشت. در آن كنفرانس همكاران وی نتایج بررسی‌های خود را از صخره‌های ماه، كه در سال قبل از آن و طی ماموریت آپولو 11 جمع‌آوری شده بود، تشریح كردند. آنچه كه تیلور در نمونه‌ها دید، تنها آهن فلزی خالص بود. این نكته نشان می‌داد كه هیچ آبی در محیط اطراف وجود ندارد كه باعث زنگ‌زدن آهن شود. سایر نتایج نیز منجر به شكل‌گیری یك مرز بین دانشمندان شد: ماه كاملا خشك است و همیشه هم همین‌طور بوده‌است.

 

چهل سال بعد و در همان كنفرانس سالیانه كه این دفعه در هیوستون تگزاس برگزار می‌شد، تیلور و همكارانش اعلام كردند كه آنها تمام این مدت را اشتباه می‌كردند. در گردهمایی هفته گذشته، سه گروه مختلف شواهدی را عرضه كردند كه نشان می‌داد بلور‌های موجود در صخره‌های آتشفشانی جمع‌آوری شده توسط فضانوردان آپولو، حاوی مقدار زیادی آب، در حد چند هزار قسمت در میلیون است.

 

ماه خشك، ماه آبدار

این یافته‌ها هنگامی‌كه به آب یخ‌زده سطح ماه نگاه بیاندازیم معنای بیشتری پیدا می‌كند. وجود آب در سطح ماه در سال گذشته، توسط ماهواره ال‌كراس ناسا و سفینه چاندرایان1 هند كشف شد. مطالعات جدید بر روی نمونه‌های آپولو، نشانه‌هایی را از آنچه كه درون ماه به انتظار ما نشسته‌است فراهم می‌كند.

 

نتایج جدید نشان می‌دهد كه درون ماه همواره حاوی آب بوده‌است. این مطلب نظریه‌هایی را كه درباره شكل‌گیری ماه طی یك برخورد آتشین و سرد شدن یكباره جسم آن است، به چالش می‌كشد. نتایج همچنین نشان می‌دهد كه نقش دنباله‌دارها در انتقال آب به ماه، بسیار مهم‌تر از آن چیزی است كه دانشمندان در گذشته تصور می‌كردند.

 

لیندا الكینز از ماه‌شناسان انستیتو فناوری ماساچوست، MIT، می‌گوید: «یافته‌های جدید یك انقلاب محسوب می‌شود.»

 

به گفته تیلور، نخستین شواهد درباره رطوبت درون ماه در سال 2008 / 1387 منتشر شد. در آن زمان محققان مقادیر ناچیزی آب را در خرده‌های آبگینه آتشفشانی به‌دست آمده از ماموریت آپولو پیدا كردند. این كار به كمك پیشرفت طیف‌نگارهای یونی حاصل شد كه می توانستند چنین حجم اندكی از آب را نمایان سازند.

 

اگرچه نمونه‌های آتشفشانی شواهدی را دال بر وجود آب در داخل ماه ارائه می‌كردند، اما این شواهد محدودیت‌هایی داشتند. این نمونه‌ها در فوران‌های آتشین شكل گرفته‌اند كه مشخصا شیمی آنها را تغییر داده‌است. در نتیجه آنها نماینده‌هایی نامطمئن برای صخره‌های درون ماه هستند.

 

منبع آب چیست؟

اما اكتشافات جدید درباره آب، مربوط به یك منبع كاملا متفاوت است. بلورهای معدنی ریز بازالت تیره، كه در دریاهای ماه پیدا شده است. این بلورها در دشت‌های وسیع گدازه آتشفشانی كه زمانی این دریاها را پر كرده بود، شكل گرفته‌اند و حاوی مقادیر بسیار بیشتری آب نسبت به خرده‌های آبگینه هستند.

 

به گفته تیلور، به دلیل شكل‌گیری بازالت در شرایط آرام‌تر نسبت به فوران‌های آتشین ایجاد كننده آبگینه‌ها، برآورد مقدار آب موجود در زیر پوسته ماه را با استفاده از این صخره‌ها راحت‌تر و مطمئن‌تر است.

 

سه گروه تحقیقاتی به نتایج متفاوتی درباره مقدار آب گذشته ماه رسیدند، اما همه آنها پیش‌بینی می‌كنند كه آب درون ماه، ده‌ها هزار برابر بیشتر از مقداری است كه در گذشته تصور می‌شد. با این وجود، مقدار این آب هنوز كمتر از زمین است.

 

یك ماه با چنین رطوبتی می‌تواند یك محیط فعال‌تر باشد. آب نقطه ذوب پوسته صخره‌ای را كاهش می‌دهد و شكل‌گیری ماگما را آسان‌تر می‌سازد. آب همچنین امكان جابه‌جایی صخره‌ها را درون ماه فراهم می‌كند. این نكته به ماه اجازه می‌دهد كه سریع‌تر از آنچه كه دانشمندان در گذشته فكر می‌كردند سرد شود و می‌تواند پاسخی برای برخی از معماهای زمین‌شناسی ماه باشد.

 

یكی از گروه‌های تحقیقاتی مدركی از منشاء آب پیدا كرده‌است. جیمز گرین‌وود از دانشگاه وسلیان كنتاكی كشف كرده‌است كه آب موجود در ماه، دارای نسبت دوتریم یا هیدروژن سنگین به مراتب بالاتری در مقایسه با آب موجود در زمین است. نسبت كشف شده برای ماه، مشابه این نسبت برای دنباله‌دارها است.

 

معمای پیچیده

نسبت دوتریم موجود در آب ماه یك شگفتی محسوب می‌شود. تصور می‌شد كه ماه در اثر برخورد یك جسم با اندازه‌های مریخ به زمین، اندكی پس از شكل‌گیری آن به وجود آمده باشد. در اثر این برخورد بخشی از سیاره ذوب شد و صخره‌های گداخته‌ای را به فضا پرتاب كرد كه در نهایت به یكدیگر پیوسته و در اثر سخت شدن، ماه را به‌وجود آوردند. این تصویر به این معنا است كه زمین و ماه باید نسبت مشابهی از آب سنگین داشته باشند.

 

اما تركیب به مراتب سنگین‌تر آب موجود در نمونه‌های ماه، محققان را مجبور كرده‌است كه به دنبال توضیحات جدیدتری باشند. به گفته تیلور یك ایده این است كه دسته‌ای از دنباله‌دارها، اندكی پس از برخورد اولیه كه باعث شكل‌گیری ماه شد، به آن برخورد كرده‌اند. دنباله‌دارها با زمین نیز برخورد كرده‌اند اما به دلیل اینكه سیاره جوان حاوی منابع آب بسیار بیشتری بود، آب سنگین موجود در دنباله‌دارها نتوانست تاثیر زیادی بر تركیب آب زمین بگذارد.

 

یك گزینه دیگر این است كه گرمای حاصل از برخورد، آب سبك‌تر موجود در ماه را تبخیر كرده و باعث غنی شدن آب سنگین ماه شده است. شاید هم جسم برخورد كننده خود حاوی مقادیر عظیمی از آب سنگین بوده‌است.

 

الكینز می‌گوید: «همه اینها ممكن است منجر به تجدید نظر در نظریه برخورد كننده غول‌پیكر شود.»

 

اما هنوز برای چنین كاری زود است. نتایج مربوط به آب سنگین می‌تواند تنها نشان‌دهنده یك غنی‌شدگی نقطه‌ای باشد. چنین چیزی به عنوان مثال می‌تواند مربوط به نمونه‌گیری از محل برخورد یك دنباله‌دار باستانی باشد. همچنین برخی از محققان هنوز متقاعد نشده‌اند كه آنطور كه نمونه‌های جدید اشاره می‌كند، ماه یك محیط مرطوب باشد.

 

چیپ شیرر از دانشگاه نیومكزیكو، كلرین موجود در صخره‌های آتشفشانی را آنالیز كرده‌است. كلرین می‌تواند اطلاعاتی درباره آب باستانی فراهم كند. به گفته وی، غلظت آب تخمین زده شده توسط سایرین بالاتر از حدی است كه نتایج آزمایشات وی نشان می‌دهد.

 

با تمام این اوصاف به نظر می‌رسد كه باید منتظر باشیم و ببینیم كه در آینده چه اتفاقی می‌افتد. آیا ماه واقعا آبدار است؟!

 

منبع : خبرآنلاین


سایت های علمی

لینکستان

دانستنیها

اخبار و مقالات علمی

درباره وبلاگ

مقالات فنی و مهندسی
زندگینامه دانشمندان
مطالب آموزشی
مطالب عمومی
داستان های زیبا
مقالات علمی
سخنان بزرگان
سخنان مشاهیر
مدیر وبلاگ : سایت ایرانیکا

لینکدونی

جستجو

نظرسنجی

  • کدام یک از موضوعات وبلاگ بیشتر مورد علاقه شماست؟








----- banner place -------

نویسندگان